Arcadia

Stichting LF2028 komt voort uit LF2018 (de culturele hoofdstad Leeuwarden-Friesland in 2018) en organiseert in 2022, 2025 en 2028 de triënnale Arcadia.
Arcadia
is een 100 dagen durend cultureel programma, waarmee de organisatie aandacht vraagt voor de toekomst van Friese mienskip (gemeenschap), landschap en erfgoed.

De stichting LF2028 heeft zich ten doel gesteld om voort te bouwen op ervaringen en de drijfveer van de culturele hoofdstad: het profileren van Friesland als Europese regio en deze door middel van kunst en cultuur structureel beter, mooier en duurzamer maken. Dit doet men door het organiseren van drie triënnales op basis van de Mienskipsmethode. Deze werkwijze streeft naar een grote mate van betrokkenheid van inwoners bij de vraagstukken van deze tijd.

Het Gieskes-Strijbis Fonds ondersteunt drie onderdelen van Arcadia. Voor de editie van 2022 betreft dit het programmaonderdeel BOSK. Dit is een autonoom kunstwerk dat een permanent karakter heeft in de vorm van een wandelend bos van 1000 bomen die later (samen met 999.000 andere bomen) worden geplant in de regio. Het tweede onderdeel ziet op de ‘Mienskipsmethode’. De kennis die de organisatie opdoet wordt duurzaam vastgelegd in een praktisch handboek en is van belang voor de sector en andere rurale (Europese) gebieden en culturele hoofdsteden. Tevens ondersteunt het Fonds onderzoek naar de editie van 2025. Specifiek dragen we bij aan de presentaties en residenties van een viertal kunstenaars die gezamenlijk bijdragen aan (onderzoek naar) een inhoudelijk sterk programma voor de editie van Arcadia in 2025.land

 

NTF PRO

Het Nederlands Theaterfestival (NTF) is een grootschalig toneelfestival. Naast een breed theateraanbod, biedt het festival in elf dagen tijd een uitgebreid programma tot verdieping en participatie voor eenieder die (potentieel) geïnteresseerd is in theater. Onderdeel van het NTF is het platform NTF PRO. Met een tweedaags programma tijdens het NTF is dit het grootste en één van de belangrijkste plekken van samenkomst voor professionals in de Nederlandse theatersector.

De afgelopen twee coronajaren hebben ervoor gezorgd dat het draagvlak onder professionals voor NTF PRO toeneemt vanuit een sterk gevoelde noodzaak. Het veld is groot, maar kwetsbaar; ZZP’ers dreigen de sector te verlaten, nieuwe makers missen aansluiting op bestaande netwerken, gevestigde makers zien hun nalatenschap verdampen. Concrete contactmomenten om dwarsverbanden te leggen en verdieping te bewerkstelligen zijn schaars.

Voor de komende drie edities gaat NTF PRO zich per editie inzetten op bewust aangestuurde groei van programma en bereik. Dat geeft de kans om partnerschappen te consolideren, een beursonderdeel toe te voegen, formats tussentijds te evalueren en voort te bouwen op behaalde successen. Door het ondersteunen van NTF PRO draagt het Gieskes-Strijbis Fonds bij aan de versterking van overdracht van (ambachtelijke) kennis en het versterken van de sector.

Fotograaf profielfoto: © Bart Grietens

 

De Metselarij

Het aandeel freelancers dat werkzaam is binnen de podiumkunsten is hoog. Freelancers staan vanwege deze arbeidsconstructie op afstand van secundaire arbeidsvoorwaarden, waaronder scholings- of ontwikkelbudget. Deze groep krijgt in de praktijk grote verantwoordelijkheden en kampt vaak met hoge werkdruk, zonder dat er een budget is voor scholing of ontwikkeling. Hiermee wordt niet voldaan aan de vereiste van een eerlijke werkpraktijk volgens de Fair Practice Code.

De Metselarij is een landelijk leernetwerk voor jonge zakelijk leiders, creatief producenten en programmamakers werkzaam binnen de podiumkunsten. De Metselarij zet zich in voor een vitale en weerbare kunstensector door te investeren in de mensen en ideeën die dat nu en in de toekomst mogelijk maken. Dit gebeurt door middel van een vierjarig leer- en ontwikkeltraject waarbij het verwerven van enerzijds kennis en vaardigheden en anderzijds reflectie en spiegelingen aan elkaar centraal staan.

Het Gieskes-Strijbis Fonds ondersteunt de professionalisering van de organisatie van De Metselarij en verdieping van het programma. Zo zullen de activiteiten verder worden ontwikkeld en verdiept, de doelgroep uitgebreid, wordt er geïnvesteerd in de organisatie en opleiding van de begeleiders en wordt er ingezet op bewustwording binnen de sector om te investeren in opleiding. Met hulp van het GSF zal er een stevige impuls worden gegeven om een verankerd leernetwerk voor de podiumkunstensector neer te zetten dat zichzelf in de toekomst kan financieren.

Fresh Systemic Venturing Lab – Talent First Programma (pre-studio)

Fresh Ventures is een startup studio, met als missie om startups voort te brengen die aan de slag gaan met de transitie naar een regeneratief voedsel systeem. Fresh richt zich hoofdzakelijk op twee maatschappelijke vraagstukken: (1) de noodzakelijke versnelling van de transitie in het voedselsysteem en (2) het gebrek aan (aandacht voor) de totstandkoming van ondernemingen die daar structureel iets aan doen.

In het Talent First Programma worden er de komende drie jaar 100 nieuwe, getalenteerde ondernemers geholpen om ondernemingen op te bouwen. Het gaat hier om ondernemingen die zich richten op de transitie van het voedselsysteem naar een circulair en regeneratief productiemodel. De startups die Fresh Ventures voortbrengt worden steward-owned, net als Fresh Ventures zelf.

Het GSF ondersteunt Fresh voor drie jaar omdat het de behoefte ziet een nieuw soort ondernemingen te starten om zo de transitie te kunnen versnellen. Het thema sluit goed aan bij de nieuwe benadering van het Fonds richting de landbouw- en voedseltransitie.

Fotograaf projectfoto:Sasha set
Human Specific Approach

Vanwege de huidige pandemie en die gevolgen die dit met zich meebrengt neemt Theaterfestival Boulevard het voortouw om verbondenheid binnen de sector een nieuwe impuls te geven. Boulevard wil zwaar inzetten op het verbeteren en intensiveren van de relatie tussen maker, publiek, omgeving én instelling om zo te komen tot nieuwe artistieke output.

De methode die Boulevard (verder) wil gaan ontwikkelen en delen heet de Human Specific Approach (HSA). Deze nieuwe (productie)methode maakt dat maker/gezelschap en gemeenschap (het publiek en omgeving) samen optrekken om te komen tot een voorstelling. Hierbij is er geen sprake van hiërarchie en ook de prestatiedruk neemt sterk af.

Met steun van het Gieskes-Strijbis fonds zullen viertal makers de kans krijgen om een voorstelling te ontwikkelen op basis van de HSA-methode. De opgedane kennis wordt verspreid aan de hand van regionale, nationale en internationale ‘sharing labs’. Het Gieskes-Strijbis Fonds maakt het mogelijk om jaarlijks een zevental ‘sharing labs’ uit te voeren om zo de opgedane ervaring en kennis te delen binnen de sector.

Fotograaf projectfoto: JeanPhilipse
Fotograaf profielfoto: Karin Jonkers
Unlocking Fashion Heritage

Wereldwijd is niet alleen de ambachtelijke kennis over modetechnieken aan het verdwijnen, maar ook het bijbehorende inzicht over de verschillende betekenissen die de diverse technieken werd toebedacht. Sommige van deze technieken worden nu nog toegepast, maar zullen zonder twijfel over enige tijd niet meer bestaan – tenminste niet in de context en betekenis zoals die oorspronkelijk bedoeld was.

 Met ‘Unlocking Fashion Heritage’ wil Modemuze als collectief een bijdrage leveren aan het zichtbaar maken, borgen en overdragen van ambachtelijke kennis over modetechnieken. Mode-erfgoed als inspiratiebron voor vakmanschap in de 21ste eeuw. Modemuze combineert met het project ‘Unlocking Fashion Heritage’ de kennis van digitaal ontwerpers met de expertise vanuit het erfgoedveld, de ambachtelijke kleermakerij en het vakonderwijs. Op innovatieve wijze worden de mogelijkheden van 3D-scanning ingezet voor het presenteren van bijzondere en relevante mode objecten uit de collecties van de 18 deelnemende musea, om zo de kennis omtrent ambachtelijkheid en vakmanschap in 3D-vorm te tonen.

 Het Gieskes-Strijbis fonds maakt het mogelijk dat er minimaal 56 en maximaal 100 zorgvuldig geselecteerde objecten uit de collecties van de deelnemende musea middels 3D-scans worden gedigitaliseerd en vervolgens online worden getoond op het Modemuze platform. Tevens ondersteunt het fonds het Modemuze ‘Pop-up Lab’. Het Lab zal fungeren als een laagdrempelig podium voor vakmanschap en om het publiek mee te nemen in de ontwikkeling van de Modemuze ‘canon’.

Tech-Fellowship

Ambachtelijk vakmanschap slaat de brug tussen verleden en toekomst en is een kraamkamer voor innovatie. Niet alleen bij de Rijksakademie, maar binnen het gehele kunstenveld verdwijnt ambachtelijke kennis. Het zijn vaak beroepen met een lange traditie die van leermeester op leerling worden overgeleverd. In een vergaande gedigitaliseerde en gemechaniseerde wereld kiezen steeds minder mensen voor het ambacht. Het (aankomend) pensioen van de huidige generatie specialisten en teruglopende instroom vanuit het onderwijs leiden tezamen tot een tekort aan vakmensen.

De Rijksakademie lanceert met het Tech-Fellowship programma in 2021 een fulltime praktijkonderzoeks-residency voor jonge kunstenaars/makers om zich (verder) te bekwamen in ambacht en nieuwe techniek. In dit geval specifiek gespecialiseerd in het samenwerken met kunstenaars met een cross-over naar hedendaagse toepassingen en technieken. De Tech Fellows doen praktijkervaring op door mee te werken aan kunstenaarsprojecten, materiaal experimenten en cross-over projecten binnen een meester-gezelconstructie. Ervaren specialisten van de Rijksakademie werkplaatsen dragen kennis en ervaring over en werken samen met de Fellows. Op hun beurt wisselen de Fellows hun kennis over nieuwe toepassingen en technieken uit met hun mentoren.

Het Gieskes-Strijbis Fonds ondersteunt met het project Tech-Fellowship de opleiding van een nieuwe generatie technici (drie per jaar, negen in totaal) en bevordert een verregaande integratie van oude en nieuw technieken, waardoor het ambacht niet alleen behouden blijft (als een stuk erfgoed), maar mee ontwikkelt met de technieken en werkmethodes van deze tijd. Hierdoor krijgen de werkplaatsen van de Rijksakademie een vernieuwing en een kwaliteitsimpuls en profiteren collega-instellingen van nieuw opgeleide technisch specialisten.

Radius 2022-2024

RADIUS in Delft is een gloednieuw centrum voor hedendaagse beeldende kunst dat een brug slaat tussen kunst, wetenschap en klimaat. In het voormalig pomphuis en ondergronds waterreservoir behorend bij de Delftse watertoren komt per januari 2022 vijfhonderd vierkante meter aan beschikbare ondergrondse tentoonstellingsruimte vrij.

RADIUS ziet voor zichzelf een rol weggelegd om (de taal van de) kunst en wetenschap in te zetten als specialisten in verandering. Specifiek wil RADIUS de noodzaak van systeemverandering in het licht van de huidige klimaatcrisis voor een breed publiek behapbaar maken. Bij RADIUS wordt aan de hand van verbeeldingskracht en een aansprekend programma een belangwekkende en kritische reflectie geboden van de huidige samenleving en de gedeelde leefwereld.

Het is voor een nieuwe instelling niet eenvoudig om een plek te vinden in de bestaande (vierjarige) kunstensubsidiestructuur. Het Gieskes-Strijbis Fonds ondersteunt daarom RADIUS in de periode vanaf de start tot eind 2024 om in deze periode aan te tonen een duurzaam levensvatbare instelling te zijn. Specifiek wordt er bijgedragen aan de ontwikkeling en uitvoering van het tentoonstellingsprogramma en onderzoek naar het gebruik van de unieke ondergrondse tentoonstellingsruimte. Daarnaast wordt een deel van de organisatiekosten van de stichting in de opstartende fase gedekt.

Copyright foto: Amy van Leiden
Infrastructuur duurzame toegankelijke digitale kunst

Digitale kunst vraagt om een andere manier van conserveren. Het gaat bijvoorbeeld om digitale teksten, afbeeldingen, fotografie, video en audio. Daarnaast hebben musea en instellingen ook te maken met complexe digitale installaties, online kunstwerken en kunstwerken die afspeelapparatuur en digitale componenten bevatten. De technologie die gebruikt is om deze kunstwerken te vervaardigen veroudert snel. Vanwege de huidige leeftijd van de specialisten op dit gebied (60+) wordt onderzoek, kennisvergaring en -deling steeds urgenter. Deze groep specialisten bezit specifieke kennis die bij pensionering verloren dreigt te gaan. Los van kennis omtrent conservering van het concrete werk gaat het ook om de randvoorwaarden, zoals afspeelapparatuur of software die bij een specifiek werk horen.

Voor een blijvend begrip van de kunstwerken is het zaak de werken fysiek en technisch beschikbaar te houden en kennis en tools te ontwikkelen en beschikbaar te stellen om de kunstwerken te behouden. Zonder kennisoverdracht gaat dit specifieke deel van ons erfgoed verloren. LIMA heeft daarom in samenwerking met mediakunstenaars, instellingen en musea het project “Infrastructuur duurzame toegankelijkheid digitale kunst” opgezet. Dit project, onder leiding van LIMA, heeft als doel is het verlies tegen te gaan van digitale kunstwerken in Nederlandse collecties én van de kennis om deze te conserveren. Dat gebeurt door onderzoek en kennisdeling zodat gezamenlijk bestaande kennis ontwikkeld, vastgelegd en doorgegeven kan worden en het opleiden van een tweetal junior specialisten.

Het Gieskes-Strijbis Fonds ondersteunt met het project Infrastructuur duurzame toegankelijke digitale kunst specifiek het onderzoek naar hoe digitale kunst het beste geconserveerd kan worden. Aan de hand van geselecteerde typen kunstwerken en bijbehorende cases uit de participerende collecties, worden best practices in documentatie en conservering van digitale kunst onderzocht en een strategie ontwikkeld. De geselecteerde werken zijn representatief als het gaat om vraagstukken waar meerdere collecties en musea mee geconfronteerd worden. Tevens ondersteunen we het opleiden van een tweetal specialisten in de praktijk: er wordt gedurende het project een jonge restaurator en een jonge technisch ontwikkelaar opgeleid in de conservering van digitale kunst.

Still: Jeroen Kooijmans Werk, 1994
en Jan Robert Leegte Compressed Forests, 2016
Change-Ability for a World in Flux

Het project CHANGE-ABILITY is een vernieuwend art-science project van RAAAF, waarvoor aan medeoprichter filosoof Erik Rietveld voor de wetenschapskant een Vici-beurs is toegekend. In het project wordt onderzocht welke handelingsmogelijkheden (‘affordances’) en veranderingscapaciteit (‘change-ability’) mensen hebben als het gaat om de huidige grote maatschappelijke opgaven en de impact ervan op hun directe leefomgeving. Dit kan gaan om zowel individueel als collectief aanpassingsvermogen. De centrale vraag is dan ook: hoe kun je met filosofisch onderzoek en de daaruit volgende artistieke vertaling collectieve gedragsverandering in gang zetten?

De Stichting RAAAF Public is het samenwerkingsverband van de broers Ronald en Erik Rietveld. Erik Rietveld is Socratres-hoogleraar filosofie aan de UvA en Amsterdam UMC/UT afdeling filosofie. Ronald Rietveld is beeldend kunstenaar en architect. De inzichten die uit dit onderzoek voortkomen worden door architect en beeldend kunstenaar Ronald Rietveld gebruikt als basis voor autonoom artistiek onderzoek. De uitkomsten van beide onderzoeken worden door RAAAF uitgewerkt in ruimtelijke denkbeelden.

Het Gieskes-Strijbis Fonds ondersteunt RAAAF’s autonome artistieke werk aan Change-Ability. Dit betreft zowel artistiek onderzoek als de uitwerking (materiaal voor de experimenten en interventies). Het project heeft een totale looptijd van vijf jaar (gelijk aan de Vici-toekenning door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek en start in september 2021 en loopt tot en met augustus 2026.

Kunstwerk op de foto gemaakt is door RAAAF | Atelier de Lyon
Fotograaf: Allard Bovenberg